Stach Konwa w oczach Adama Chętnika

Abstrakt

Celem artykułu jest ukazanie postawy, jaką prezentował Adam Chętnik – wybitny badacz Kurpiowszczyzny, etnograf, muzealnik, społecznik – wobec Stacha Konwy, legendarnego kurpiowskiego bohatera. Zainteresowanie postacią Konwy sięgało u Chętnika czasów sprzed I wojny światowej. Już wtedy twórca Muzeum Kurpiowskiego w Nowogrodzie wyrażał nadzieję na upamiętnienie Konwy. W okresie II Rzeczypospolitej Chętnik wielokrotnie w swoich publikacjach wzmiankował o kurpiowskim bohaterze, przypominając jego patriotyzm i odwagę. Szczególną formą upamiętnienia Konwy było odsłonięcie pomnika poświęconego tej postaci. Inicjatorem budowy pomnika i organizatorem uroczystości jego odsłonięcia był Adam Chętnik. Ten piewca Kurpiowszczyzny poświęcił Konwie osobną publikację, w której relacjonował przebieg uroczystości, zwracając m.in. uwagę na obecność Mazurów, co łączyło się z jego ówczesnym zaangażowaniem na rzecz polskości wśród Mazurów. Uroczystość odsłonięcia pomnika Konwy stała się manifestacją patriotyczną i przybyło na nią, według Chętnika, dziesięć tysięcy osób. Po 1922 roku, gdy Chętnik zajął się m.in. pracą w roli posła na Sejm, nadal w swoich publikacjach wspominał Konwę, którego postrzegał jako dzielnego wodza Kurpiów. Dla Chętnika Konwa był ważną postacią kanonu regionalnej historii, do której zaliczał też m.in. bitwę pod Kopańskim Mostem w 1708 r., walki Kurpiów w powstaniu kościuszkowskim czy w wojnie polsko-bolszewickiej. Adam Chętnik był bez wątpienia jednym z najważniejszych, a w okresie międzywojennym zapewne najważniejszym popularyzatorem Stacha Konwy.