Jak Gestapo w Ostrołęce przesłuchiwało? Wspomnienia Teresy Kaczyńskiej

Abstrakt

Artykuł jest publikacją materiału źródłowego, zachowanego w rękopisie, który zawiera opis przesłuchania prowadzonego przez Gestapo w Ostrołęce w 1944 roku. Teresa Kaczyńska, autorka pamiętnika, opisała metody, za pomocą których Gestapo wymuszało zeznania na przesłuchiwanych osobach. Pamiętnik Kaczyńskiej jest jednym z ponad stu dwudziestu pamiętników studentów, którzy przeżyli II wojnę światową i zanotowali swoje wspomnienia, znajdujące się obecnie w Instytucie Zachodnim im. Zygmunta Wojciechowskiego w Poznaniu. Inicjatywa spisywania wspomnień tuż po wojnie wyszła od profesorów Jana Rutkowskiego i Władysława Rusińskiego, którzy poprzez pracę organizacyjną i promocję spisywania wspomnień zachęcali m.in. studentów do notowania własnych przeżyć w okresie wojny. Rutkowski wydał Instrukcję dla piszących pamiętniki z czasów okupacji niemieckiej, stanowiącą pomoc i wzór dla piszących wspomnienia. W pamiętniku Teresy Kaczyńskiej, powstałym około 1947-1948 roku, można dostrzec katalog brutalnych sposobów „wydobywania” informacji od przesłuchiwanych przez funkcjonariuszy Gestapo, takich jak przemoc fizyczna i psychiczna, również na dzieciach.

            Pamiętnik Teresy Kaczyńskiej może stanowić cenne źródło uzupełniające wiedzę na temat historii ostrołęckiej placówki Gestapo, która nadal czeka na kompleksowe opracowanie. Źródła typu pamiętnikarskiego mogą często lepiej niż archiwalia wskazać na praktykę funkcjonowania Gestapo, przypominając o bezwzględności Tajnej Policji Państwowej (Geheime Staatspolizei) wobec Polaków. Przy braku większej liczby tego typu relacji wspomnieniowych pamiętnik Teresy Kaczyńskiej należy uznać za ważne świadectwo działalności Gestapo w Ostrołęce.